Aug 292010
 

Bundak, Haring Ulan,
ug banlasa ang mga luha
sa mga tawong nagsubo niining taknaa.
Anura sa imong linibong lusok
sa tam-is ug bugnaw’ng tubig
ang mga luhang parat
sa mga nagbakho niining gabhiona.

Ang kabudlay sa ilang gibati, pagaana.
Ang katig-a sa kasakit, tunawa.
Hinaut unta, Haring Ulan.

(For Niel Steve Kintanar, upon the death of his older brother)

Jan 012002
 

Buhok mo
Labong pa sa lasang
Ngi-ob pa sa ngitngit
Diin ang sidlak sa adlaw
Gipalong.

Mga pulong mo
Hilum pa sa saba
Saba pa sa hilum
Kanus-a naggakos ang langit ug yuta
Sa imong baba.

Imong gunit
Hugot pa sa balaod
Lu-ag pa sa hangin
Ug gikuptan mo akong daw ako na lamang
Ang kaabyan.

Nagpitik
Ang kasingkasing mong naglibog
Linibong kabayong nagkaratil
Diha sa dakong lunhaw nga hawan
Sa imong dughan.

Jan 012002
 

Ang dugo nga naglataylatay sa imong kaugatan
Mao sab ang dugo nga anaa sa akong kaugatan
Ang imong ginikanan mao sab ang akong ginikanan
Gimatuto sa managlahing dila, apan usa da ka tinubdan

Ang atop nga nagsilong kanimo gikan sa kainit
Mao sab ang atop nga nagpandong kanako sa kasakit
Mangatulog ug magdamgo kita ilawom sa usa ka langit
Nga sa gabiing mamingaw naghabol kanato sa kangitngit

Gisug-an kita sa usa lamang ka langitnong dagitab
Ug usa ra ka hangin ang kada adlaw natong gihanggab
Ang imo ug akong ihi nanagsagol sa usa ka dagat
Ug ang singot natong duha mao ang sa yuta nagpaparat

Nagpuyo ka sa kahamugaway ug kaharuhay
Samtang ako nagkapandol-pandol sa mga pangindahay
Makita ko ikaw nga mosul-ob sa sapot
Nga motabon kanimo sa mga madugmokon ug mahait nga dila

Ug makita mo ako nga nagsul-ob og gum-ot
O dili kaha, walay gayu’y gisul-ob nga sinina.
Makita ko ikaw nga magsakay sa imong awto
Samtang akong tsinelas ra akong ikapanghambog
Ug mokuot ka sa imong bulsa ug motunol og tseke
Samtang ako, naghamoy sa tudlo, gigutom, nagkurog.

Dili ako magduha-duha pagdawat kanimo isip igsoon,
Apan kung ako kanimo moduol, imo kaha akong angkonon?
Tinuod, managsoon kita, ug usa ra ang atong kalibutan.
Hinumdumi lang, nga moabot ang higayon nga ang motalikod talikdan.

Jan 012002
 

Sugbo, sukad niadtong una ka’ng nakaplagan
Sa Portuges ug banyaga nga si Magellan,
Ang paglambo ug pagtubo mo dili mapugngan
Sama sa baha nga dala sa ulan.

Gikan sa paganong pagsimba sa mga anito
Nadani ikaw sa batobalani ni Santo Niño,
Ug ang sayaw mo’ng abante kaduha, atras kausa,
Nahimong balaang pangaliya alang Kaniya.

Ug ang kanhiay sayaw sa pangaliyupo
Sa materyalismo sa bag-ong panahon namûmû.
Inay sayaw sa pagdayeg ug pangaliyaba,
Nahimong sayaw sa tag-dos nga kandila.

Puslan ma’ng naghisgot ta’g komersiyo,
Mangadto kita sa ilang sentro–
Kanhiay Carbon, Pasil ug Taboan man.
Apan karon sa Country Mall, Ayala ug SM gihulipan.

Wala’y ikatandi ang duha ka higante
Sa alimyon sa buwad, ginamos, danggit ug tangige
Nga nangamay diha sa Taboan, daplin sa kalye,
Matag higayon nga kita moagi.

Samtang nagkamahal ang mga palaliton
Misanay sab ang mga dagkong tindahan
Ang Gaisano Metro, pinakasayong tultulon
Yamats, nagkahabog, nagkataas na man.

Kaniadto sa Gaw ta mangita og tsinelas,
Sapatos, sinina, kape ug gatas.
Apan karon ang Gaw dili na nimo matultol
Tungod kay gipulihan sa mas dako nga Colonnade Mall.

Ang dalan Colon mismo ayaw sab kalimti,
Diin kanhiay tartanilla ang naghari.
Karon nagsardinas na ang mga jeepney
Ug ginadili ang pataka’g pangluwa ug pangihi.

Kaniadto mahimo ka’ng molabang bisan asa–
Apan karon, sige padayon, multahan ka.
Mga CITOM kada eskina nag-atang,
Pitohan ang mga malapason ug magpatakâ’g labang.

Naggilak-gilak ang nagkadaiyang kolor sa Colon.
Ang cellphones mahimong kalit lang labnihon.
Hapit tanang Sugbuanon sa cellphones nanag-iya–
Bahala’g dili makatawag basta ang text lang anaa.

Ang pinakalab-as nga salida imo na’ng nakita?
Kung wala, adunay barato nga mga VCD ginabaligya.
Sa kilid-kilid sa dalan Colon, naa’y daghan diha,
Kauban sa mga Buddha beads, kwintas ug Tamiya nga panglumbà.

Sugbo, makagutom ang paglaag-laag sa imong kadalanan,
Apan mga matimôtimô sa may Manila Bank adunay daghan.
Manggang hilaw, mani’ng tam-is ug parat
Ice water, ice candy–makatagbaw bisan sa barat.

O kung medyo puno ang imong pitaka
Ang Jollibee ug McDonald’s, hala duawa.
Pagkaon sab sa Goldilocks, labihang lamia,
Basta ang putos ilabay lang sa trash can ha? Basin dakpon ka.

Ang mga batan-on mo, Sugbo, kumusta na?
Nagkabuang sa internet, Dance Revo ug Tamiya,
Counterstrike, Broodwars, Star Craft ug uban pa-
Ambot lang wala ba kaha mangabsent kining mga bataa.

Bisan asa ka paingon, ang sakyan mo jeepney.
Pastilan kabarato sa kanhiay pliti
Apan salamat sa huyang nga ekonomiya
Ang plete tag-tres pesos na.

Apan nganong magpaluto ka man sa init
Nga mahimo mang sa bugnaw ka magkurog–
Sulod sa V-hire nga mohatod nimo sa dapit
Diin ikaw nagpuyo ug mokanaug.

Ang mga agianan sab nga gitawag nato’g dalan
Gi-ayo, gitapakan, gipadak-an ug gipalapdan
Tungod kay sayod ang City Hall nga mga sakyanang nagdagan
Hapit na moapas ang gidaghanon sa mga molupyo ni’ng dakbayan.

Buot ipasabot, sayon na lang ang pag-adto sa Larsian,
Ang labing inila sa tanang barbekyuhanan,
Paboritong kan-anan sa daghang katawhan,
Nga nagtrabaho o nagsuroy-suroy, mahapunan o mabuntagan.

Kung buot ka’ng moadto sa Mactan
Ari na lang agi sa ikaduhang tulay
Kay mas lapad tinuod ang agianan
Naa pa’y parke sa ilawom diin mahimong magpaharuhay.

Apan pagmatngon lang, kung dili ka adunahan,
Nga jeepney o pribadong awto imong sakyan.
Tungod kay baynte singko pesos na ang flagdown sa taxi
Ug dos pesos ang matag patak niini.

Ay Sugbo! Tinuod gayud nga nausab ang imong dagway.
Ambot lang kaha kung matawag ba’g kahayahay,
Kay daghan gihapon nimong mga anak ang gihikawan sa kahamugaway,
Ug ang ordinaryong mamumuo, nagsingot lang gihapon, nagtulò ang laway.

Maayo pa’ng manganta na lang ta sa tagsa-tagsa ka panimalay,
Kondili, sa videoke nga hulogan og tag-singko ra, Bay.
Ingon niini ka-simple ang kinabuhing Sugbuanon–
Usahay pait, usahay tam-is, apan kanunay’ng malipayon ug malamboon.

Ug Sugbo, nakaplagan ka dili lamang ni Magellan
Kondili lakip na sa teknolohiya ug kabag-ohan.
Busa, pila ka tuig gikan niining adlawa
Paabota ang akong sunod nga pangumusta.

Jan 012002
 

Isdang dimalason, bulahan ikaw!
Unsaon ta man, nabihag ka sa laang
Sa ginansilyong nylon nga pukot
Nga gitaktak sa nangadlawong mangingisda.

Isdang bulahan, ikaw gidimalas!
Nagkisikisi, naghiyud-hiyod ka’ng
Gipareglahan, ug dayag nga gihuboan
Sa sinina mo’ng pilak.

Isdang palaran, isdang nagtinga,
Bisan ang gahum sa Magbubuhat
Wala mopugong sa lantip nga kutsilyong
Mitagud-tagod, mihiwa sa imong lawas.

Isdang alaut, hinungdan sa among pagmaya—
Ganina lang gatadlas-tadlas ka sa kaparatan.
Apan dimalas sa tanang dimalas,
Naglangoy ka na sa suka.

Isdang pinili, isdang napukan,
Ang imong dimalas nakabusdik sa among tiyan,
Gi-antus, gikilaw mo ang kasakit,
Ug ikaw among gikilaw.

Photo credit: “Kinilaw” (http://www.flickr.com/photos/cobrapick/986131239/)

Jan 012002
 

Ihunghong ko sa kawayan nga bungol
Ang kapait nga gibati ko.
Ipakita ko sa bulan nga buta
Ang kahidlaw nga gipas-an ko.
Wala’y laing nasayod
Niining tanan kondili ako.

Apan gisinggit sa hangin ang akong kaalaut;
Gi-awit sa gangis ang honi nga masulub-on;
Gibu-bo sa balod diha sa lapyahan
Ang mga luha sa dughang naghilak.

Abi ko ba’g wa’ay naminaw sa mga bakho
Niining gisi nga kalag ko.
Abi ko ba’g wa’ay namati sa mga inagulo
Niining tawong nag-awas ang kasubo.
Namati silang tanan
Gawas kanimo, nga nahikalimot kanako.

Jan 012002
 

Gikaingon ko’g nagbatil og itlog
Ang mga kaisdaan sa kalaworan
Dihang mipanaw ako sa unang higayon
Paingon sa Iloilo, Ilonggong dakbayan

Abi ko pa gani’g nanglaba ang mga sirena
Sa sinina nilang pilak nga naggilak-gilak.
Mangitngit ang dalan nga gihiwa sa barko
Niadtong dakong wanang nga baybayon ra’y utlanan.

Namasin ko nga ang akong nakita
Tinigom ug nagpundok nga usa ka libong luwa,
Apan sayop diay ang pangagpas ni’ng bata
Tungod kay ang tuyok sa palabad sa barko
Nagpabukal sa dagat, naghimo’g buwa-buwa.

Busa mipadayon ang panaw niining pasahero
Ug nagbilin og buwa-buwang manindot sa dalan–
Mga yanong katingalahan, mga lab-as nga larawan,
Nga sa kalit lang sa mga balud ug gapnod banlasan.

Jan 012002
 

KAPALARAN, Ikaw da’y magmando!
Huyop, Hangin, Ikaw da’y mag-igo!
May mabuhat ba ako
kung pagbut-an mo ang utlanan ko?

Ang ugma ko nasayran mo na;
Nahapatik sa akong mga mata.
Apan wala’y kapuslanan
Ang mga bukton kong buot motuis.

Kapalaran, Imo akong dinakpan,
Giilogan mo sa kagawasan
May mabuhat ba ako
kung mao kini ang akong dalan?

Pasagdi nga malarag ang mga dahon
Ug malaya ang sanga sa kagahapon.
Wala’y bili ang akong panlimbasog
Kay Kapalaran, gamhanan Ka!

Kapalaran, gamhanan Ka gayud!
Wala’y malingkawas sa laang mo–
Ug wala’y kapuslanan
ang nakigbisog nga galamhan ko.

Jan 012002
 

Dinhi sa yuta ang binhi sa kinabuhi naghulat,
Mapailubon, sa pagyukbo sa gitakdang panahon.
Bangon, pagmata na ug bukhara ang imong mga kamot,
Binhi nga wala’y gahum, ang pagtubo mo dili imong pagbuot.

Pakamanga ang imong mga gagmay’ng tiil
Ug panggunit og higpit sa yuta.
Silawan ka sa adlaw ug palad-okon ka sa ulan,
Binhi, hinumdumi, nga sa imong pagturok kinahanglan ka mapukan.

Ug kab-ota ang kabitoonan,
Sawoma ang sa yutang kinalawoman,
Sagubanga ang mapintas nga unos,
Ug tindog nga daw haring mapahitas-on.

Lindog, dili matandog, kahoy’ng lig-on nagbarog,
Kahoy’ng dili matay-og gikan sa binhi’ng huyang,
Kinabuhi gikan sa binhi’ng patay,
Bukas nga mga palad gikan sa kumo,

Kadaugan gikan sa pagkapukan.

Agi lang mga panahon…

Jan 012002
 

Adlaw nga halangdon
Adlaw nga halandumon
Kanus-a naangkon ko
Ang kinaham nga gugma mo.

Langit ba ang nagmando
O kaha kita ang nagtuyo
Nga mga dalan ta managtagbo
Ug mga kinabuhi ta managtakdo?

Panghitabong kahibulongan
Tulukibong mga hinungdan
Hain ang imo ug akong dughan
Nahiusa, nagpitik og dungan.

(18 October 1999)

Copyright © 2002 - 2014 Elmer F. Montejo, Saksaksinagol.com